Grootouders willen kleinkinderen gelukkig zien

Pleegrootouders: v.l.n.r. Guus Vrancken, Leijntje Houtzager en Jos Verhoeven
In Nederland groeien duizenden kinderen op bij hun grootouders. Die hebben noodgedwongen hun huis en hun leven opengesteld voor hun kleinkinderen. De Stichting Belangenbehartiging Pleeggrootouders Nederland komt op voor die oma’s en opa’s.

 De PDF van dit artikel staat onderaan deze pagina 

“Wij zijn geen vrijwillige pleegouders, maar we doen het wel met hart en ziel.” Dat geldt voor Leijntje Houtzager, Jos Verhoeven en Guus Vrancken, en nog voor honderden andere opa’s en oma’s die – vaak tegen wil en dank, maar met liefde – de zorg hebben voor één of meer kleinkinderen. Van de 15.000 kinderen met pleegouders in Nederland is van tweeduizend bekend dat ze bij hun opa of oma wonen. Van veel kinderen is het echter niet bekend omdat ze zonder bemoeienis van instanties bij hun grootouders opgroeien. Om grootmoeders en -vaders die hun kleinkinderen opvoeden te informeren en met elkaar in contact te brengen richtten Leijntje en haar man Joop de SBPN op, de Stichting Belangenbehartiging Pleeggrootouders Nederland. “En ook om pleeggrootouders uit de kast te laten komen, want je kleinkind opvoeden is voor veel mensen nog steeds iets heel speciaals”, vertelt de 71-jarige overgrootmoeder die lange tijd de zorg had voor drie van haar vijf kleinkinderen. “Alle pleegopa’s en -oma’s denken dat ze de enigen zijn. En in acht op de tien gevallen is er plaatsvervangende schaamte: je dochter of zoon heeft het niet gered en daarvan geven ze zichzelf de schuld. Later komen ze tot de ontdekking dat hen geen blaam treft. Onze stichting helpt bij dat proces, onder meer door jaarlijks een landelijke ontmoetingsdag te organiseren.”

Pleeggrootouders zorgen voor hun kleinkinderen omdat hun eigen kinderen dat niet meer kunnen. Guus Vrancken (60) – gepensioneerd brandweercommandant en juridisch specialist van de stichting – legt uit waarom het de ouders niet meer lukt hun eigen kroost op te voeden. “De grootste groep wordt gevormd door verslaafden, borderliners en minderbegaafden. Een tweede categorie betreft juridische plaatsingen: nadat de ouder een misdrijf heeft gepleegd, besluit de rechter dat het kind uit huis geplaatst moet worden. De kleinste groep is door versterving: het overlijden van de ouders. Vaak waren er al eerder mentale, psychische, psychiatrische of lichamelijke problemen; het gaat om ouders die in hun jeugd al moeilijk waren. Voor veel pleeggrootouders is dat extra zwaar: de opvoeding van hun eigen kinderen verliep al problematischer en nu zien ze dat hun kleinkinderen ook de dupe dreigen te worden. Dat willen ze niet en daarom werpen ze zich op als pleegouders. Ze willen hun kleinkinderen weer gelukkig zien, maar ook hun eigen kind niet afvallen. Om daarin een balans te vinden, is soms lastig.”

Pleeggrootouders vormen een gemêleerde groep opvoeders, vertelt Jos Verhoeven (63) die, samen met zijn vrouw, al zes jaar zijn bijna elfjarige kleinzoon opvoedt. “Sommigen zijn nog geen vijftig jaar oud en staan midden in het werkende leven, terwijl anderen al gepensioneerd zijn. Ikzelf was zelfstandig ondernemer. Maar de druk was te hoog, het viel niet meer te combineren met de opvoeding van mijn kleinkind. Daar steek ik nu alle tijd in. En in de SBPN, waarvan ik secretaris ben.”

De SBPN bemiddelt ook als er problemen zijn met het Bureau Jeugdzorg, waar iedere pleegouder mee te maken krijgt. De verhalen die het bestuur ter ore komen stemmen niet vrolijk; ze gaan over machtswellust en problemen die over de ruggen van kinderen en pleegouders worden aangepakt. “Wij nemen zo’n zaak op ons en gaan dan praten met Bureau Jeugdzorg”, vertelt Verhoeven. “We gaan ook mee naar de rechtbank, als vertrouwenspersoon van de pleeggrootouders. Door schade en schande wijs geworden kennen wij de regels beter dan wie dan ook.”

‘Alle pleegopa’s en -oma’s denken dat ze de enigen zijn’

Financieel is het pleegouder zijn voor grootouders geen vetpot. “Op het moment dat we de AOW ingaan, zijn we plots alleenstaand, en geen ouder meer”, vertellen de bestuursleden. “Want ja, een opa of een oma met een klein kind, dat is niet gebruikelijk.” In de wet was in die situatie voorzien, maar enkele jaren terug werd die wet hervormd. “Met dank aan minister van Jeugd en Gezin André Rouvoet”, zeggen de bestuursleden. “Die hing de hele bekostiging van het opvoeden van een pleegkind op aan de kinderbijslag. Maar die krijgen wij niet, die gaat naar de natuurlijke ouders. Rouvoet beloofde destijds ook een extra vergoeding van duizend euro; daarvan hebben we er pas tweehonderd gezien. Het gebeurt niet zelden dat grootouders die noodgedwongen de zorg voor hun kleinkinderen op zich nemen zwaar in de financiële problemen komen. Bovendien durven ze niet te klagen, bang om de vergoeding die ze wel krijgen of zelfs hun kleinkind kwijt te raken. Tegen de politiek willen we zeggen: luister naar ons, naar mensen die in de dagelijkse praktijk meemaken hoe het gaat. En geef ons die duizend euro terug. Die is door Rouvoet bij ons weggehaald, dus zeggen dat er geen dekking voor is, gaat niet op. En laat geld bestemd voor het kind niet naar de natuurlijke ouders gaan, zoals nu gebeurt, want die maken het toch maar op aan drugs, schuldsanering of alcohol. Daar waar het kind opgroeit, dáár moet de financiële ondersteuning heen!”

Pleeggrootouders doen er alles aan om hun kleinkinderen weer gelukkig te maken. Met een ongekende inzet die getuigt van vitaliteit, creativiteit, doorzettingsvermogen en van veel liefde voor de kleinkinderen. Dat vergt offers, maar de grootouders krijgen er ook veel voor terug, beamen de drie bestuursleden. Guus Vrancken: “Als je een kind in huis krijgt, moet je zaken inleveren: je bent niet meer zo vrij, je bent meer gebonden. Een avondje naar het theater kan ik vergeten. Je netwerk wordt ook anders en in de samenleving word je een buitenbeentje. Maar aan de andere kant: de kinderen houden ons jong. Bovendien krijgen we voldoende beweging en zorgen we voor gezond eten, ook voor onszelf. De twee jongens waarvoor ik zorg zijn heerlijke hangjongeren; ze hangen altijd om je nek. Gezellig!”


 Klik op de pagina voor de PDF van het artikel 

PDF 50PLUS Pleeggrootouders
2013 © Tekst en foto: Adri van Esch



Twitter

Loading..